Đồi núi chiếm phần lớn địa hình xã Quảng Lập. Những quả đồi phủ cây xanh, sườn thoai thoải, đỉnh bằng là hình ảnh quen thuộc khi đi dọc các tuyến liên thôn. Với người muốn sở hữu một khoảng đất rộng, yên tĩnh, đất đồi là lựa chọn đáng xem xét.

Trên giấy tờ không có loại đất tên là đất đồi. Đó là cách người mua gọi những thửa nằm trên sườn hoặc đỉnh đồi, mà sổ có khi xếp vào nhóm vườn cây dài ngày, có khi là ruộng màu, cũng có khi là rừng trồng. Loại đất ghi trên sổ mới quyết định bạn được làm gì.

Sườn dưới mười lăm độ có thể trồng cây ăn trái, rau, làm nhà kho. Từ mười lăm tới hai mươi lăm độ hợp với cà phê, mắc ca, cây lâm nghiệp. Dốc hơn nữa nên để rừng giữ đất. Mang theo ứng dụng đo góc trên điện thoại khi đi xem.

Đất đỏ vàng trên đá phiến và đá granit khá phổ biến. Tầng đất mặt mỏng hơn ở đỉnh, dày hơn ở chân đồi. Nơi còn thảm cây bụi rậm rạp thường đất tốt hơn những triền đã bị cày xới nhiều năm.

Sườn hướng đông nhận nắng sáng dịu, cây ít bị cháy lá. Sườn hướng tây hứng nắng chiều gắt, đất nhanh khô. Sườn phía bắc mát, ẩm, hợp cây ưa bóng. Nhìn la bàn để biết thửa đất của mình quay về đâu.

Đứng trên một đỉnh đồi ở Quảng Lập, bạn có thể thấy thung lũng, những cụm thôn và dải núi xa. Khung cảnh này thu hút người muốn dựng nhà nghỉ, homestay nhỏ. Tuy vậy, muốn xây phải có phần đất ở hoặc được chuyển mục đích hợp lệ.

Trên sườn dốc, cắt bậc theo đường đồng mức giúp giữ nước và chống trôi đất. Mỗi bậc rộng vừa đủ cho một hàng cây. Bờ bậc nên trồng cỏ vetiver hoặc dứa để rễ bám chặt.

Đây là khó khăn lớn của đất đồi. Có ba cách thường dùng:

  • Đào hồ trữ nước mưa ở chỗ trũng.
  • Khoan giếng sâu ở chân đồi rồi bơm lên bồn đặt trên cao.
  • Dẫn nước tự chảy từ khe suối phía trên nếu có.

Chi phí khác nhau đáng kể giữa các phương án.

Lối mòn chỉ đi bộ được thì không thể chở vật tư. Mở đường cho xe máy cày cần thỏa thuận với các thửa bên dưới. Hỏi xem đường hiện có nằm trong ranh thửa hay đi qua đất của ai.

Kéo điện từ trục chính lên đồi tốn tiền cột, tiền dây. Một số chủ vườn dùng pin mặt trời cho máy bơm nhỏ, đèn chiếu sáng. Nếu định ở lâu dài, nên hỏi ngành điện về khả năng kéo nhánh.

Mưa lớn kéo dài khiến sườn trơ trọi dễ sạt. Những điềm cần để ý gồm vết nứt dọc theo sườn, cây nghiêng bất thường, mạch nước rỉ ra chân dốc. Giữ thảm thực vật và làm rãnh thoát nước là biện pháp rẻ mà hiệu quả.

Mốc giới trên đồi hay bị cây cỏ che, dễ lệch khi đo bằng thước dây. Nên thuê đo bằng máy định vị có sai số nhỏ. Bản vẽ phải thể hiện cả cao độ để biết thửa bao gồm những phần nào của sườn.

Một số thửa nằm sát đất lâm nghiệp do nhà nước quản lý. Tuyệt đối không mở rộng sang rừng, kể cả phần cây bụi trông như bỏ hoang. Hỏi cán bộ kiểm lâm địa bàn về ranh rừng trước khi canh tác.

Trên các triền của Quảng Lập, mắc ca, bơ, cà phê chè và quýt cho thấy khả năng thích nghi tốt. Cây lâm nghiệp như thông, keo thích hợp phần dốc nhất. Trồng xen cây họ đậu giữa hàng giúp cải tạo đất và có thêm thu nhập ngắn hạn trong lúc chờ cây chính.

Một số hộ thả bò, nuôi dê trên đồi cỏ, kết hợp trồng cây. Phân chuồng quay lại bón cho vườn, tạo vòng tuần hoàn khép kín. Muốn làm chuồng trại cần cách xa khu dân cư và nguồn nước sinh hoạt theo đúng quy định vệ sinh.

Người kiên nhẫn, thích làm vườn quy mô lớn, muốn trồng cây dài ngày sẽ thấy đất đồi đáng đầu tư. Người cần thu hồi vốn nhanh hoặc cần chỗ ở ngay nên chọn loại khác.

Hồ sơ gồm sổ, giấy tờ tùy thân của hai bên, hợp đồng có công chứng hoặc chứng thực. Sau đó nộp tại bộ phận một cửa xã Quảng Lập để chuyển tới cơ quan đăng ký đất đai. Thời gian xử lý tùy từng hồ sơ.

Năm đầu tiên nên dành để làm đường, làm nước, cắt bậc và trồng cây che phủ. Đừng vội trồng hết diện tích. Quan sát một mùa mưa, một mùa khô rồi mới quyết định giống cây chủ lực.

Hãy duyệt những thửa đất đồi xã Quảng Lập vừa được đăng tại Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Xã Quảng Lập, sau đó so sánh với chuyên mục đất nông nghiệp của cả tỉnh.