Một khu trang trại ở xã Đơn Dương có thể là vài héc ta rau nhà kính ở Suối Thông, một vườn cây có ao giữa đồi phía Tu Tra, hay một khu nuôi bò có đồng cỏ riêng. Mỗi kiểu đặt ra những yêu cầu riêng khi mua.
Trang trại là gì trên giấy tờ
Pháp luật không có loại đất mang tên trang trại. Một khu trang trại thường gồm nhiều thửa: đất trồng cây hằng năm, cây lâu năm, ao nuôi trồng thủy sản, có khi kèm một ít đất ở. Đọc từng sổ để biết khu đất thật sự gồm những gì.
Trang trại rau công nghệ cao
Ở khu Suối Thông, có những hộ sở hữu vài héc ta nhà kính, liên kết với các nông hộ quanh vùng để cung cấp rau cho siêu thị. Mua lại một khu như vậy là mua cả hệ thống tưới, nhà sơ chế và mối quan hệ tiêu thụ.
Trang trại có ao
Ao trong khu đất vừa là nguồn nước tưới, vừa nuôi cá, vừa điều hòa không khí. Kiểm tra ao có đáy giữ nước tốt không, bờ ao có sạt, mùa khô còn bao nhiêu nước. Ao được ghi trên sổ là đất nuôi trồng thủy sản hay chỉ đào tự phát.
Chăn nuôi bò
Vùng này quen với nghề nuôi bò thịt lẫn bò sữa từ lâu. Trang trại chăn nuôi cần đồng cỏ, chuồng trại, xử lý chất thải và khoảng cách an toàn với khu dân cư theo quy định.
Vùng Tu Tra và hồ Ma Đanh
Phía Tu Tra có quỹ đất rộng, dân cư thưa hơn, thích hợp quy mô lớn. Hồ Ma Đanh cung cấp nước cho vùng xung quanh, con đường vào hồ được đầu tư mới. Đường liên xã dài khoảng sáu cây số nối Tu Tra với Thạnh Mỹ.
Hạ tầng cần có
- Đường cho xe tải vào tận khu đất.
- Điện đủ công suất cho máy bơm, kho mát.
- Nguồn nước ổn định quanh năm.
- Hàng rào, cổng, nhà bảo vệ.
Hạn mức nhận chuyển nhượng
Gom nhiều thửa để làm trang trại lớn cần xem giới hạn diện tích mỗi cá nhân được nhận. Vượt mức có thể cần thành lập doanh nghiệp hoặc thuê đất của nhà nước. Hỏi cơ quan đất đai trước khi ký các hợp đồng đặt cọc.
Nhà ở trong trang trại
Người quản lý trang trại cần chỗ ở. Nếu khu đất có phần đất ở, có thể xây nhà kiên cố. Nếu không, chỉ dựng được các hạng mục phục vụ canh tác, chăn nuôi. Nhà kho, nhà sơ chế cũng cần đúng mục đích sử dụng.
Nhân lực vận hành
Một trang trại rau vài héc ta cần nhiều công nhân thường xuyên. Đơn Dương đông dân, nguồn lao động địa phương có kinh nghiệm. Giữ chân người làm bằng lương ổn định, chỗ nghỉ trưa tử tế là chuyện quan trọng không kém kỹ thuật.
Môi trường và chất thải
Trang trại phải xử lý nước thải, vỏ bao thuốc, phân chuồng đúng cách. Đổ chất thải ra suối, ruộng hàng xóm dễ bị xử phạt và mất lòng cộng đồng. Bể biogas, hố ủ phân là giải pháp nhiều trang trại đang dùng.
Thẩm định khu đất trước khi mua
Mời kỹ sư nông nghiệp đi cùng để xem xét đất, nước, hệ thống nhà kính. Xem sổ sách sản xuất vài vụ gần nhất nếu chủ cũ chịu chia sẻ. Những con số ấy cho biết khu đất có thật sự hiệu quả như quảng cáo.
Mua kèm thương hiệu và hợp đồng
Một số trang trại đã có nhãn hiệu, chứng nhận VietGAP, hợp đồng với siêu thị. Những thứ này không tự động chuyển theo đất. Cần thỏa thuận riêng, có khi phải làm lại hồ sơ chứng nhận dưới tên chủ mới.
Thời gian chuyển giao
Trang trại đang có cây trên ruộng, vật nuôi trong chuồng. Chọn thời điểm bàn giao sau thu hoạch, khi chuồng trống, sẽ gọn hơn. Nếu bàn giao giữa vụ, hai bên ghi rõ ai hưởng sản phẩm vụ đang dở.
Rủi ro thường gặp
Mua khu đất rộng nhưng thiếu nước, đường vào phải qua đất người khác, một thửa trong cụm chưa có sổ là ba rủi ro hay gặp. Kiểm tra kỹ từng thửa trong xã Đơn Dương thay vì nhìn tổng diện tích.
Năng lượng mặt trời
Mái nhà kho, chuồng trại rộng có thể lắp tấm pin mặt trời để chạy máy bơm, đèn và kho mát. Đơn Dương nắng khá nhiều trong mùa khô. Khoản đầu tư này giúp giảm tiền điện đáng kể cho trang trại lớn.
Bảo hiểm cho tài sản
Nhà kính, kho lạnh, đàn bò là khoản đầu tư lớn. Mua bảo hiểm cho những hạng mục này giúp giảm thiệt hại khi gặp lốc xoáy, cháy hay dịch bệnh. Hỏi kỹ điều khoản loại trừ trước khi ký.
Đăng ký sau khi mua
Mỗi thửa nộp hồ sơ biến động riêng tại bộ phận một cửa xã. Nếu muốn hợp thửa cho gọn, có thể làm thủ tục sau khi đã đứng tên tất cả. Giữ bản đồ tổng thể khu trang trại để quản lý lâu dài, nhất là khi sau này muốn chia lại cho con cháu.
Tìm đất trang trại Đơn Dương
Khu đất rộng làm trang trại trong xã Đơn Dương được liệt kê ở Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Xã Đơn Dương; mở rộng sang nhóm đất nông nghiệp.