Cây cà phê là sinh kế chính của rất nhiều gia đình ở xã Lạc Dương. Rẫy trải trên sườn đồi quanh Đạ Nhim, Klong Klanh, Đạ Sar, xen với ruộng rau và hàng hồng. Bài này gom những điểm người mua vườn cà phê cần nắm.

Ba cụm chính là Đạ Sar cũ ở phía tây nam, Đạ Nhim ở giữa và Đạ Chais phía đông bắc. Ở mỗi cụm, rẫy thường bám sườn thấp gần khe suối, nơi đất dày và dễ dẫn nước về tưới vào cuối mùa khô.

Phần lớn Đạ Nhim nằm trên nền đất đỏ bazan, độ cao từ khoảng 1.100 mét trở lên. Ở cao độ này, quả chín chậm, hạt chắc. Nhiều hộ chọn giống arabica, số khác trồng robusta ghép ở những sườn thấp và ấm hơn.

Hai loại cây cần cách chăm khác nhau. Arabica ưa sườn mát, có cây che bóng, dễ bị gỉ sắt nếu vườn quá ẩm. Robusta chịu nắng hơn, năng suất cao hơn ở vùng thấp. Khi đi xem vườn, hỏi rõ giống, năm trồng và lần ghép gần nhất.

Rẫy trồng dưới năm năm đang vào giai đoạn cho trái. Vườn ngoài hai mươi năm thường đã già, cần cưa đốn hoặc trồng tái canh. Chủ mới phải tính thêm vài vụ chờ cây mới lên, chưa thu được bao nhiêu hạt.

Mùa khô ở vùng núi này kéo dài từ cuối năm đến khoảng tháng tư. Vườn có suối chảy quanh năm, ao giữ nước hoặc giếng khoan riêng thì đỡ vất vả hơn hẳn. Thửa không có nguồn nước gần, phải đầu tư thêm bồn chứa và đường ống dài.

Không ít rẫy chỉ đi được bằng xe máy trên đường đất đỏ. Mùa mưa, đất trơn và lún, xe chở phân hay chở cà phê tươi khó lên dốc. Thửa có đường bê tông tới tận chân vườn thường bán nhanh hơn những thửa sâu trong núi.

Đất vườn cà phê đúng luật thường được ghi là đất trồng cây lâu năm. Có nơi người dân đã canh tác lâu nhưng chưa được cấp giấy, hoặc vườn lấn sang phần đất lâm nghiệp. Chỉ nên giao dịch phần đã có giấy chứng nhận rõ ràng.

Xã Lạc Dương có diện tích rừng lớn, phần nhiều thuộc Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà và rừng phòng hộ đầu nguồn. Rẫy giáp bìa rừng cần được đo đạc, cắm mốc rõ. Phần nào nằm trong đất rừng thì không thể chuyển nhượng, dù đã trồng cây nhiều năm.

Nhiều vườn trồng xen bơ, sầu riêng hoặc hồng để che bóng và có thêm thu nhập. Ở Klong Klanh, hồng là đặc sản quen thuộc. Khi mua, cần thống nhất số cây xen thuộc phần chuyển nhượng hay chủ cũ được thu hoạch nốt vụ cuối.

Vụ thu hoạch rơi vào khoảng tháng mười đến tháng một năm sau. Lúc ấy nhân công thôn nào cũng bận. Người ở xa mua rẫy nên tìm trước một gia đình trong thôn nhận chăm sóc, tránh cảnh vườn chín rụng mà không ai hái.

Hạt tươi có thể bán cho các điểm thu mua ven Quốc lộ 27C hoặc phơi khô tại nhà. Một số hộ ở xã đã thử làm cà phê chất lượng cao, rang và đóng gói nhỏ cho khách du lịch. Vườn gần nhà, có sân phơi, sẽ thuận cho hướng làm này.

  • Cây vàng lá hàng loạt, gốc có dấu mọt đục thân.
  • Sườn quá dốc, đất trôi lộ rễ sau vài mùa mưa.
  • Không có lối đi riêng, phải băng qua rẫy nhà khác.
  • Chủ đất không cung cấp được bản đồ thửa hoặc trích lục.

Klong Klanh, tên K'Ho nghĩa là thung lũng trăn, nằm ở thượng nguồn sông Đa Nhim. Ngoài cà phê, thôn này nổi tiếng với hồng, bò và các trại nuôi cá nước lạnh. Rẫy ở đây thường xen vài loại cây, ít khi thuần một giống.

Ở phía Đạ Sar, cà phê nằm trên phần đồi cao, còn thung lũng dành cho rau, hoa và atiso. Một hộ có thể sở hữu cả hai dạng đất. Khi mua trọn khu, nên tách bạch từng thửa trên sổ để sau này dễ quản lý.

Hồ sơ chuyển nhượng nộp tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã, đặt ở thôn Đa Blah. Cán bộ địa chính sẽ hướng dẫn kiểm tra quy hoạch, đo lại diện tích nếu cần. Hai bên nên có mặt khi cắm mốc ranh giới.

Người muốn sống chậm cạnh rẫy, chấp nhận đi lại xa và sẵn lòng học cách trồng, chăm cây cà phê sẽ thấy xã Lạc Dương hợp. Người cần thanh khoản nhanh nên cân nhắc, vì rẫy vùng sâu thường mất thời gian mới chuyển nhượng lại được.

Các rẫy cà phê đang được rao chuyển nhượng trong xã Lạc Dương có tại Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Xã Lạc Dương; tham khảo thêm nhóm đất nông nghiệp của các xã gần đó.