Đất vườn là khoảng đất trồng cây quanh hoặc gần nhà, nhỏ hơn rẫy, gần gũi hơn ruộng. Ở xã Đơn Dương, kiểu đất này có mặt ở hầu hết các thôn, từ khu Nghĩa Lập, Lạc Nghiệp đến Thạnh Hòa, Thạnh Nghĩa, thường đi liền với nhà ở của chủ.
Vườn trồng những gì
Cây ăn trái như bơ, mít, chuối, hồng xiêm; cây công nghiệp như cà phê; rau gia đình, cây gia vị. Có vườn trồng xen nhiều loại để vừa che bóng vừa có thu hoạch rải rác quanh năm. Người mua nên đếm số gốc, hỏi tuổi cây.
Vườn kèm đất ở
Nhiều thửa vườn có một phần đất ở, nhà nằm trước, vườn phía sau. Đây là dạng được người thành phố ưa thích vì có thể về ở ngay, vừa có không gian xanh. Kiểm tra vị trí phần đất ở trên sơ đồ thửa.
Vườn không có đất ở
Thửa vườn thuần nông nghiệp thường rẻ hơn nhưng không xây được nhà kiên cố. Muốn ở lâu dài phải xin chuyển mục đích một phần. Thửa sát khu dân cư, có đường bê tông trước mặt có khả năng được chấp thuận cao hơn.
Chuối cho thu hoạch nhanh, dễ trồng, thường được dùng làm cây che chắn hoặc trồng xen. Vườn chuối dễ chuyển đổi sang cây khác vì gốc không quá sâu. Đây là lựa chọn hợp với người muốn thử canh tác trước khi đầu tư lớn.
Nước tưới cho vườn
Giếng đào, giếng khoan là nguồn phổ biến. Nhiều vườn có bể chứa nước mưa. Mùa khô từ cuối năm tới khoảng tháng tư, vườn cây ăn trái cần tưới bổ sung. Hỏi chủ cũ lượng nước giếng mùa khô có đủ dùng không.
Đường vào vườn
Vườn trong thôn thường có đường bê tông liên thôn đi ngang. Vườn phía sau nhà người khác có thể chỉ có lối đi nhỏ. Lối đi này đã ghi trong bản đồ địa chính chưa là điều cần làm rõ, tránh bị chặn sau này.
Đất vườn và hạn mức đất ở
Ở một số trường hợp, vườn ao liền kề nhà ở có nguồn gốc lâu đời có thể được công nhận thêm đất ở. Việc này phụ thuộc giấy tờ gốc và quy định địa phương. Cán bộ địa chính xã Đơn Dương có thể tư vấn cụ thể.
Khí hậu cho cây ăn trái
Xã có độ cao thấp hơn Đà Lạt, nắng nhiều hơn, rất hợp nhiều loại cây ăn trái. Tuy vậy, gió mạnh mùa mưa có thể làm gãy cành. Trồng hàng cây chắn gió quanh vườn là cách nhiều nhà làm từ lâu.
Những điều cần kiểm tra
- Tổng diện tích và phần đất ở trong thửa.
- Số lượng, tuổi và tình trạng cây trồng.
- Nguồn nước, giếng, bể chứa.
- Lối đi và ranh giới với hàng xóm.
Trồng rau sạch cho gia đình
Đất Đơn Dương vốn nổi tiếng về rau, nên một góc vườn nhỏ cũng đủ cho cả nhà ăn quanh năm. Xà lách, cải, hành, ngò dễ trồng. Hàng xóm trong thôn sẵn lòng chỉ cách làm luống, bón phân, chọn giống hợp mùa.
Vườn gần khu trung tâm
Vườn ở rìa khu phố Thạnh Mỹ vừa yên tĩnh, vừa gần chợ, trường, cơ sở y tế. Loại này hợp với gia đình có người già, trẻ nhỏ. Diện tích thường nhỏ hơn vườn ở thôn xa nhưng tiện nghi nhiều hơn.
Vườn ở thôn xa
Vườn phía Tu Tra, các thôn rìa có diện tích rộng, không khí trong lành. Bù lại, đi lại xa, dịch vụ ít. Phù hợp với người thích tự trồng trọt, chăn nuôi nhỏ, sống chậm và tự chủ thực phẩm.
Cải tạo vườn cũ
Vườn bỏ lâu năm cần phát dọn, tỉa cành, bón phân lại. Có cây già năng suất thấp nên thay. Lập kế hoạch cải tạo từng phần, giữ lại cây khỏe để vẫn có thu hoạch trong lúc chờ cây mới lớn.
Chi phí phát sinh khi về ở
Kéo điện, khoan giếng, làm hàng rào, mua dụng cụ làm vườn là những khoản hay bị bỏ quên. Lập danh sách trước, dự trù kinh phí, để niềm vui có khu vườn riêng không bị phiền bởi những khoản chi bất ngờ.
Nuôi thêm gà, cá trong vườn
Nhiều nhà ở xã Đơn Dương nuôi vài chục con gà, đào ao nhỏ thả cá trong vườn. Cách làm này tận dụng phụ phẩm, có thêm thực phẩm sạch. Chuồng nên đặt cuối gió, cách nhà ở và giếng nước một khoảng hợp lý.
Vườn và chuyện thừa kế
Vườn của các gia đình lâu đời có khi đứng tên cha mẹ đã mất, chưa làm thủ tục khai nhận di sản. Người mua cần chờ các đồng thừa kế hoàn tất giấy tờ, ký đủ chữ ký, rồi mới giao dịch.
Hàng xóm trong thôn
Vườn trong thôn đông dân thì láng giềng sát bên. Hỏi chuyện chung sống, tục lệ của thôn, lịch họp, việc đóng góp làm đường. Hòa nhập tốt giúp chủ vườn mới được giúp đỡ khi đi vắng hay khi cần thêm người làm.
Hợp đồng và bàn giao
Hợp đồng ghi rõ cây trồng đi kèm đất, chủ cũ có được thu hoạch vụ đang dở hay không. Ngày bàn giao, hai bên đi lại toàn bộ vườn, ký biên bản. Sau đó nộp hồ sơ đăng ký tại ủy ban xã.
Tìm đất vườn ở Đơn Dương
Các thửa đất vườn trong xã Đơn Dương hiện có trên Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Xã Đơn Dương; tham chiếu nhóm nhà vườn nếu cần nhà dựng sẵn.