Không ít chủ vườn ở xã Đơn Dương đi làm xa hoặc đã lớn tuổi, muốn cho thuê lại mảnh vườn để có thu nhập đều. Ở chiều ngược lại, nông dân trẻ, hợp tác xã, doanh nghiệp rau luôn cần thêm đất. Thuê vườn là cách gặp nhau của hai nhu cầu này.

Người thuê phổ biến là các hộ trồng rau muốn mở rộng, tổ hợp tác cần thêm diện tích để đủ hàng giao siêu thị, người trẻ về quê khởi nghiệp nông nghiệp. Có cả người thành phố thuê vườn nhỏ để trồng rau, nuôi gà cuối tuần.

Đây là nơi cho thuê sôi động nhất. Vườn thường có giếng, đường nội đồng, có khi có sẵn nhà lưới. Người thuê tiếp quản ngay được, không mất nhiều thời gian cải tạo. Thời hạn thường tính theo năm, trả tiền vào đầu mỗi năm canh tác.

Vườn cà phê, bơ, cây ăn trái cho thuê để chăm sóc, thu hoạch. Hình thức có thể là trả tiền cố định hằng năm hoặc chia sản lượng. Vì cây cần chăm nhiều năm, thời hạn thuê nên dài để người thuê yên tâm đầu tư phân bón.

Diện tích rộng, đất đồi, có nơi gần hồ Ma Đanh. Phù hợp thuê để trồng cây ăn trái, chăn nuôi nhỏ, trồng cỏ nuôi bò. Đường vào đã được cải thiện, nhưng vẫn cần kiểm tra mùa mưa xe có vào được không.

Rau ngắn ngày có thể thuê theo vụ hoặc từ một đến ba năm. Muốn dựng nhà kính, nhà lưới thì cần từ năm năm trở lên mới đủ khấu hao. Cây lâu năm nên thuê mười năm hoặc lâu hơn. Ghi rõ điều kiện gia hạn trong hợp đồng.

Tiền thuê có thể trả một lần cho cả năm, chia theo quý hoặc theo vụ. Với cây lâu năm, nhiều chủ chọn chia sản lượng. Điều quan trọng là ghi rõ mốc trả, cách tính khi mất mùa do thiên tai, tránh hiểu lầm về sau.

Hỏi giếng khoan sâu bao nhiêu, mùa khô còn đủ nước không. Ai chịu tiền điện bơm, ai sửa máy khi hỏng. Nếu dùng chung mương với hàng xóm, chủ vườn nên giới thiệu người thuê với các hộ chung nguồn để biết lịch chia nước.

  • Nhà kính, nhà lưới phục vụ trồng trọt.
  • Kho nhỏ chứa phân, dụng cụ.
  • Hệ thống tưới, bồn chứa.
  • Lán nghỉ tạm, dễ tháo dỡ.

Hợp đồng ghi rõ công trình người thuê dựng sẽ tháo dỡ, để lại hay chủ mua lại. Mặt bằng trả lại trong tình trạng nào. Thời điểm trả nên rơi vào cuối vụ để người thuê kịp thu hoạch. Hai bên cùng đi kiểm tra vườn, ký biên bản nhận lại.

Chủ vườn thường lo đất bị khai thác kiệt sau vài năm. Có thể thỏa thuận người thuê bón phân hữu cơ định kỳ, luân canh, không dùng thuốc ngoài danh mục. Đất tốt khi trả lại cũng là uy tín của người thuê.

Nhiều tổ hợp tác ở Đơn Dương sản xuất theo VietGAP, cần lấy mẫu đất, nước định kỳ. Người thuê muốn làm theo chuẩn này nên được chủ cho phép lấy mẫu, ghi chép nhật ký trên đất thuê, đưa vào hợp đồng.

Người ngoài địa phương nên đăng ký tạm trú nếu ở lại trông vườn. Tìm hiểu các hộ xung quanh, tham gia sinh hoạt thôn. Thuê thêm lao động trong thôn vừa có người thạo việc vừa tạo quan hệ tốt.

Giấy thuê vườn nên được ủy ban xã Đơn Dương chứng thực, hoặc mang ra phòng công chứng. Thuê dài hạn nên làm thủ tục đăng ký để bảo vệ quyền người thuê khi chủ đất bán, tặng cho hay thế chấp.

Rau cần chở đi trong ngày để giữ tươi. Vườn thuê càng gần điểm gom hàng, gần trục Quốc lộ 27 thì càng đỡ hao hụt. Người thuê nên tính quãng đường từ vườn tới nơi giao hàng ngay khi đi xem đất.

Mưa đá, lốc có thể xé rách màng nhà kính chỉ trong một buổi chiều. Hai bên nên thỏa thuận trước ai chịu thiệt hại phần khung, phần màng, phần cây trồng, và có mua bảo hiểm nông nghiệp hay không.

Ưu tiên thương lượng, có trưởng thôn làm chứng. Nếu không xong, có thể đề nghị ủy ban xã hòa giải. Hợp đồng chi tiết, có biên bản bàn giao ban đầu là căn cứ quan trọng nhất trong mọi cuộc tranh chấp.

Vườn để trống dễ bị cỏ dại, sâu bệnh lấn vào, giếng không dùng sẽ xuống cấp. Cho người biết làm thuê lại vừa giữ vườn tốt, vừa có thu nhập. Chọn người thuê có kinh nghiệm, có tham chiếu từ các hộ trong thôn.

Vườn, ruộng đang cho thuê ở xã Đơn Dương nằm trong mục của Phòng Giao Dịch Bất Động Sản Xã Đơn Dương; tham khảo nhóm nhà vườn để có thêm lựa chọn.